Park Steffensa w gdańskiej dzielnicy Aniołki to jeden z najstarszych parków miejskich w mieście, który rozciąga się na ponad 13 hektarów wzdłuż Alei Zwycięstwa. Powstał pod koniec XIX wieku dzięki hojnej darowiźnie berlińskiego malarza wywodzącego się z gdańskiego rodu patrycjuszowskiego. To miejsce, gdzie historia splata się z codziennym życiem mieszkańców – między alejkami pełnymi egzotycznych drzew stoi czołg-pomnik, a tuż obok biegają rodzice z dziećmi i studenci z pobliskich uczelni.
- egzotyczna roślinność z Azji i Ameryki Płn.
- miejsce z historią dawnego cmentarza
- czołg-pomnik jako ciekawostka
- urokliwe alejki idealne na spacery
- bliskość do lokalnych kawiarni i uczelni
Historia parku – od cmentarza do zielonej oazy
Nie każdy wie, że spacerując po Parku Steffensa, przemierza się teren dawnego cmentarza ubogich, który przez stulecia należał do Domu Ospy – jednego z najważniejszych gdańskich zespołów szpitalnych. W 1894 roku Franz Wilhelm Steffens, malarz z rodziny gdańskich patrycjuszy mieszkający wówczas w Berlinie, przekazał miastu 50 tysięcy talarów na wykup części tego szpitalnego cmentarza i utworzenie ogólnodostępnego parku miejskiego.
Projekt powierzono George Wilhelmowi Schnibbeemu, wybitnemu projektantowi miejskich parków i cmentarzy, który zapisał się w historii Gdańska jako jeden z najważniejszych twórców zielonej architektury miasta. W latach 1896-1897 teren został splantowany, wytyczono alejki spacerowe, a następnie gęsto obsadzono wielogatunkową roślinnością. Część egzotycznych gatunków sprowadzono specjalnie z Azji i Ameryki Północnej – prawdopodobnie z należącej do Schnibbego szkółki drzew i krzewów ozdobnych w Młyniskach.
W latach 20. XX wieku atrakcją parku był niezwykły kasztanowiec, którego jedna z gałęzi dotykała lampy gazowej. Dzięki ciepłu tej lampy gałąź zakwitała wiosną jako pierwsza – mimo utrzymującego się śniegu i przymrozków.
Park początkowo zajmował niewiele ponad 4 hektary, ale był kilkukrotnie powiększany. W 1898 roku dołączono do niego plac, a przed 1918 rokiem rozszerzono go do niemal 6 hektarów o teren likwidowanego cmentarza Ubogich. W 1913 roku wdowa po Franzu, Rosa Steffens, przekazała dodatkowo 200 tysięcy marek na dalszy rozwój parku. Jedno z wejść akcentowała popularna kawiarnia „Vier Jahreszeiten” („Cztery Pory Roku”), która stała się ulubionym miejscem spotkań mieszkańców.
Rodzina Steffensów i ich wkład w rozwój Gdańska
Steffensowie odegrali wybitną rolę w XIX-wiecznym Gdańsku. Otto Steffens, żyjący w latach 1826-1904, był znakomitym prawnikiem i przedsiębiorcą, który ostatecznie został przewodniczącym Rady Miasta Gdańska. Jako świetnie wykształcony urzędnik wspierał nadburmistrza Leopolda von Wintera w szeroko zakrojonej modernizacji miasta.
Franz Wilhelm Steffens przez wiele lat udzielał się artystycznie w Berlinie, gdzie malował sceny historyczne i pejzaże. Jego prace były często prezentowane na wystawach gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki. Dzieje tego wybitnego rodu upamiętnia również nazwa „Dom Steffensów” – tak nazywa się doskonale znana Złota Kamienica w Gdańsku, która należała do rodziny w latach 1786-1918.
Poprawna nazwa to „Park Steffensów”, a nie „Park Steffensa”, ponieważ donacja na utworzenie parku pochodziła od Franza Steffensa i jego żony. O obu małżonkach wspominają przewodniki i opisy z epoki, choć współczesne źródła używają obu nazw wymiennie.
Co zobaczyć w Parku Steffensa
Dziś Park Steffensa zajmuje 13,6 hektara i pod względem przyrodniczej różnorodności ustępuje tylko słynnemu Parkowi Oliwskiemu im. Adama Mickiewicza. Spacerując alejkami, można podziwiać imponujące drzewostany – rosną tu rododendrony, platany, buki odmiany czerwonolistnej i zwisającej, klony francuskie, kłęki kanadyjskie, miłorzęby japońskie oraz drzewa iglaste: cyprysiki, żywotniki i cisy.
Największą atrakcją parku jest czołg-pomnik Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte. To przypuszczalnie pojazd porucznika Juliana Miazgi, którym jako pierwszy miał wjechać do Gdyni w 1945 roku. Czołg przyciąga zarówno entuzjastów historii wojskowości, jak i dzieci, które mogą z bliska zobaczyć ogrom tego pancernego kolosa.
Park położony jest między Aleją Zwycięstwa a linią kolejową, w sąsiedztwie Akademickiego Ośrodka Sportowego. To sprawia, że mimo bliskości ruchliwej arterii komunikacyjnej, stanowi ważny teren zielony łączący różne części miasta. Rozległe trawniki i aleje są idealne do spacerów, biegania czy jazdy na rowerze lub rolkach. Liczne ławeczki zapraszają do chwili wytchnienia, a przestrzeń parku zachęca do piknikowania.
Park Steffensa – dla kogo to miejsce?
To park dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu przestrzeń do zabawy i obserwowania czołgu, miłośnicy przyrody docenią bogactwo gatunkowe drzew i krzewów, a studenci z pobliskich uczelni często wybierają park na krótką przerwę między zajęciami. Biegacze i osoby uprawiające nordic walking mają do dyspozycji wygodne alejki, a osoby szukające spokoju – zaciszne zakątki z dala od hałasu Alei Zwycięstwa.
Warto pamiętać, że urok parku jest nieco przyćmiony zgiełkiem głównej arterii miasta, ale to właśnie ta lokalizacja sprawia, że park jest łatwo dostępny i często odwiedzany. To miejsce, które żyje – nie jest to muzealny zabytek, ale przestrzeń aktywnie wykorzystywana przez mieszkańców.
Co znajduje się w pobliżu Parku Steffensa
W bezpośrednim sąsiedztwie parku znajduje się wiele obiektów wartych uwagi. To między innymi Gdański Uniwersytet Medyczny, Plac Zebrań Ludowych, Stadion MOSiR oraz Centrum Sportu Akademickiego Politechniki Gdańskiej. W pobliżu jest również Multikino i Cmentarz Garnizonowy – jeden z najważniejszych cmentarzy wojennych w Gdańsku.
Za parkiem, od strony torów kolejowych, znajduje się przystanek SKM Gdańsk Stocznia, co czyni to miejsce niezwykle łatwo dostępnym dla osób korzystających z komunikacji miejskiej. Park można więc wygodnie połączyć z wizytą w innych częściach miasta – jest idealnym punktem odpoczynku podczas zwiedzania Gdańska.
Praktyczne informacje – jak dotrzeć i ile czasu poświęcić
Dojazd: Park Steffensa znajduje się przy Alei Zwycięstwa w dzielnicy Aniołki, między Śródmieściem a Wrzeszczem. Najbliższy przystanek SKM to Gdańsk Stocznia, który znajduje się tuż za parkiem. Można tu dojechać również tramwajem lub autobusem – liczne linie komunikacji miejskiej przejeżdżają przez Aleję Zwycięstwa.
Godziny otwarcia: Park jest ogólnodostępny i otwarty cały dzień, przez cały rok. Nie obowiązują żadne godziny otwarcia ani zamknięcia – można tu przyjść o każdej porze.
Cena: Wstęp do parku jest całkowicie bezpłatny.
Czas zwiedzania: Na spokojny spacer alejkami parku warto przeznaczyć około 30-45 minut. Jeśli planuje się piknik lub dłuższy odpoczynek na ławce z książką, można spędzić tu spokojnie godzinę lub dwie. Dla biegaczy park oferuje trasę, którą można pokonać w kilkanaście minut.
Parking: Wzdłuż Alei Zwycięstwa znajdują się miejsca parkingowe, choć w godzinach szczytu może być trudno o wolne miejsce. Warto rozważyć dojazd komunikacją miejską, zwłaszcza że przystanek SKM jest bardzo blisko.
Park Steffensa to miejsce, które łączy historię z codziennością. Nie jest to spektakularna atrakcja turystyczna, ale solidny, zadbany park miejski z ciekawą przeszłością i bogatym drzewostanem. Warto zajrzeć tu podczas spaceru po Gdańsku – zwłaszcza jeśli szuka się chwili wytchnienia od miejskiego zgiełku i chce poznać mniej oczywiste zakątki miasta.