Park Oliwski Gdańsk

Park Oliwski to ponad 11-hektarowy zespół ogrodowo-pałacowy w gdańskiej dzielnicy Oliwa, który powstał przy cysterskim klasztorze. To miejsce, gdzie barokowe założenie ogrodowe spotyka się z bogatą kolekcją roślin z całego świata, a historia sięga średniowiecza. Wstęp do parku jest bezpłatny, co czyni go doskonałym wyborem na rodzinny spacer bez obciążania budżetu wakacyjnego.

Historia parku – od cysterskich ogrodów do miejskiej zieleni

Początki ogrodu w tym miejscu sięgają XIII wieku, kiedy cystersi osiedlili się w Oliwie i zaczęli zagospodarowywać tereny wokół swojego klasztoru. Pierwsze ogrody miały charakter typowo użytkowy – uprawiano tam zioła, warzywa i owoce potrzebne zakonnikom.

Prawdziwy przełom nastąpił w XVIII wieku za sprawą opata Jacka Rybińskiego. W latach 1754-1756, po przebudowie Pałacu Opatów, zlecił on stworzenie reprezentacyjnego założenia ogrodowego na wzór francuskich ogrodów barokowych. Projekt wykonał ogrodnik Henstchel, a realizacją zajął się Kazimierz Dębiński z Kocka – ten sam, który projektował ogrody dla Izabeli Czartoryskiej w Wilanowie. Nowa aranżacja miała nawiązywać do ogrodów Wersalu, co było typowe dla barokowych rezydencji tamtych czasów.

W parku zachowały się Groty Szeptów – dwa pawilony po obu stronach alei, w których panuje niezwykła akustyka. Słowa wypowiedziane szeptem w jednej grocie doskonale słychać w drugiej, mimo dzielącej je odległości.

Po wojnie park przeszedł kolejną transformację. W 1946 roku powstała tu Stacja Aklimatyzacji Roślin, a w latach 1952-1956 założono Ogród Botaniczny. W 1955 roku park otrzymał imię Adama Mickiewicza, a w 1971 został wpisany do rejestru zabytków Gdańska.

Co zobaczyć w Parku Oliwskim

Głównym budynkiem w parku jest Pałac Opacki – zabytkowa rezydencja składająca się z dwóch skrzydeł. Starsze, wschodnie, pochodzi z XV wieku i zostało wzniesione w stylu gotyckim. Nowsze, południowe skrzydło dobudowano w drugiej połowie XVII wieku. Obecnie mieści się tam Dział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku.

Przed pałacem rozciąga się francuska część ogrodu – geometrycznie zaprojektowane alejki, które tworzą symetryczne wzory. To właśnie ta część najlepiej oddaje barokowy charakter założenia.

Przez park przepływa Potok Oliwski, na którym urządzono malowniczą kaskadę – woda spada z szumem po głazach, tworząc naturalny punkt odniesienia podczas spaceru. W tym miejscu do końca XVI wieku stał jeden z młynów oliwskich produkujących drut. Niedaleko kaskady znajduje się mały pawilonik ogrodowy, odbudowany w 1981 roku na miejscu starszego.

Roślinność z całego świata i pomniki przyrody

Wartość parku polega nie tylko na układzie przestrzennym, ale przede wszystkim na bogatej kolekcji roślin. Rosną tu okazy ze wszystkich kontynentów – od rodzimych buków i lip po egzotyczne gatunki aklimatyzowane w polskim klimacie.

Wśród najcenniejszych okazów znajdują się olbrzymie buki pospolite i lipy drobnolistne, które są starsze niż park opata Rybińskiego. Rosną też pomniki przyrody, w tym wiekowy żywotnik olbrzymi.

W sezonie letnim można zwiedzać Ogród Botaniczny wraz z palmiarnią i alpinarium. Palmiarnia mieści rośliny tropikalne i subtropikalne, które w polskim klimacie mogą rosnąć wyłącznie pod osłoną. Alpinarium prezentuje natomiast roślinność górską.

Park zachował pozostałość tzw. Książęcego Widoku – osi widokowej, która tworzyła iluzję, jakoby zaraz za stawem zaczynało się morze. W rzeczywistości Zatoka Gdańska znajduje się w odległości około 3 kilometrów.

Rzeźby i pomniki w parku

Spacerując alejkami parku trudno nie zauważyć licznych rzeźb rozmieszczonych w różnych częściach ogrodu. Wiosną 1976 roku otwarto tu Wystawę Współczesnej Rzeźby Gdańskiej, która do dziś stanowi stałą ekspozycję plenerową.

W skład wystawy wchodzą między innymi prace Zdzisława Kosedy, Janiny Stefanowicz-Schmidt, Zygmunta Kępskiego oraz Adama Smolany. Niezależnie od wystawy ustawiono też pomniki autorstwa Alfonsa Łosowskiego – rzeźbiarza gdańskiego, którego syn grał w sopockiej grupie KOMBI. Przedstawiają one Świętopełka Wielkiego oraz Mszczuja II, książąt pomorskich zasłużonych dla rozwoju Oliwy i Gdańska.

W setną rocznicę śmierci Adama Mickiewicza, w 1955 roku, ustawiono w ogrodzie popiersie poety – stąd też oficjalna nazwa parku.

Ogród japoński – najmłodsza część parku

Najnowszym elementem Parku Oliwskiego jest ogród japoński, który powstał jako ostatnia duża inwestycja w tym założeniu. Nawiązuje do tradycji ogrodów zen i stanowi ciekawy kontrast dla barokowej części francuskiej.

To kameralne miejsce, gdzie można odpocząć w ciszy i podziwiać minimalistyczną estetykę japońskiej sztuki ogrodowej. Dobrze sprawdza się jako punkt docelowy spaceru, szczególnie gdy główne aleje są zatłoczone.

Dla kogo jest Park Oliwski

Park sprawdzi się dla praktycznie każdego. Rodziny z małymi dziećmi docenią szerokie, wygodne alejki, po których można swobodnie jeździć wózkiem. Dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym lubią biegać między drzewami, odkrywać tajemnicze zakątki i obserwować kaczki na stawie.

Miłośnicy historii i architektury znajdą tu ślady kilku epok – od średniowiecza po czasy współczesne. Osoby zainteresowane botaniką mogą spędzić godziny na poznawaniu egzotycznych gatunków roślin.

Park to też po prostu dobre miejsce na zwykły spacer. Latem, gdy temperatura w centrum Gdańska potrafi być męcząca, cieniste aleje dają wytchnienie. Zimą krajobraz zmienia się diametralnie – śnieg na gałęziach starych drzew tworzy zupełnie inną atmosferę.

Informacje praktyczne – godziny, ceny, dojazd

Godziny otwarcia: Park jest czynny codziennie. Od maja do września otwiera się o godzinie 5:00 i zamyka o 23:00. Od października do kwietnia godziny są krótsze – od 5:00 do 20:00.

Ceny: Wstęp do parku jest bezpłatny przez cały rok. Palmiarnia ma swoje godziny otwarcia i może obowiązywać tam opłata – warto sprawdzić aktualne informacje przed wizytą. W sezonie letnim (maj-październik) palmiarnia jest czynna od wtorku do czwartku w godzinach 10:00-18:00, ostatnie wejście o 17:45. W poniedziałki palmiarnia jest nieczynna.

Dojazd: Park znajduje się w dzielnicy Oliwa, przy ulicy Opata Jacka Rybińskiego. Najwygodniej dojechać komunikacją miejską – zarówno tramwaje, jak i autobusy mają przystanki w pobliżu wejścia do parku. Dla zmotoryzowanych dostępne są parkingi w okolicy, ale w sezonie letnim mogą być mocno obciążone.

Ile czasu przeznaczyć: Spokojny spacer główną trasą zajmie około godziny. Jeśli planujecie zwiedzanie palmiarni, ogrodu botanicznego i chcecie dokładnie przyjrzeć się rzeźbom, warto zarezerwować 2-3 godziny. Rodziny z małymi dziećmi często spędzają tu pół dnia – park ma wiele zakątków do odkrycia, a dzieci nie nudzą się na świeżym powietrzu.

Warto wybrać się rano lub późnym popołudniem, szczególnie latem, gdy park jest najpopularniejszy. Wczesne godziny dają szansę na spokojny spacer bez tłumów i dobre światło do zdjęć.